Bộ sưu tập quà Tết doanh nghiệp 2024

Độ rượu là gì? Công thức độ rượu chuẩn xác nhất

Độ rượu là gì? Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng ẩn chứa bao điều thú vị về thế giới men say đầy mê hoặc. Tìm hiểu độ rượu sẽ giúp bạn lựa chọn loại rượu phù hợp, thưởng thức đúng cách và đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Hãy cùng Wine VN giải mã bí ẩn về vấn đề này và khám phá công thức tính độ cồn chuẩn xác nhất trong bài viết dưới đây!

1. Độ rượu là gì?

Độ rượu, hay còn được gọi là nồng độ cồn, là một thuật ngữ quan trọng trong ngành sản xuất và tiêu thụ rượu. Đây là chỉ số đo lường lượng ethanol có trong 100ml dung dịch rượu, thể hiện ở dạng % thể tích (ABV – Alcohol by Volume). Ví dụ, một loại rượu có độ rượu 40% vol có nghĩa là trong 100 ml dung dịch rượu có chứa 40 ml ethanol nguyên chất.

Nhiều người cho rằng độ rượu càng cao, rượu càng ngon. Tuy nhiên, quan niệm này chỉ đúng một phần. Mỗi loại rượu sẽ có một nồng độ cồn phù hợp để mang lại hương vị tốt nhất. Do đó, việc xác định công thức tính độ rượu là vô cùng quan trọng để tạo ra sản phẩm chất lượng.

Độ rượu là gì
Độ rượu góp phần cung cấp thông tin về mức độ mạnh hay nhẹ của rượu

Lưu ý:

  • Rượu an toàn được phép bán ra thị trường có nồng độ cồn dao động từ 28% đến 40%. Ví dụ, với 1 lít rượu gạo 40 độ, nhà sản xuất có thể pha thêm 50 – 400 ml nước để giảm nồng độ xuống mức cho phép.
  • Đối với các loại rượu có nồng độ cồn cao hơn 50% (ABV > 50 độ), người ta thường chôn rượu dưới đất ít nhất 1 năm. Cách làm này giúp giảm bớt nồng độ cồn, đồng thời mang lại hương vị êm dịu và ngon hơn cho rượu.

2. Đặc điểm tính chất của rượu Ethanol

Rượu Ethanol, còn được gọi là rượu ethylic, cồn, alcohol ethylic hay rượu ngũ cốc, là một hợp chất hữu cơ phổ biến với công thức hóa học C2H5OH. Chất lỏng không màu, trong suốt này sở hữu nhiều đặc điểm và tính chất độc đáo như sau: 

2.1. Tính chất vật lý của Ethanol

Dưới đây là một số tính chất vật lý quan trọng của Ethanol:

  • Trạng thái: Chất lỏng không màu, trong suốt.
  • Mùi: Có mùi thơm nhẹ đặc trưng.
  • Vị: Cay nồng.
  • Khối lượng riêng: 0,7936 g/ml ở 20°C (nhẹ hơn nước).
  • Nhiệt độ sôi: 78,39°C.
  • Nhiệt độ hóa rắn: -114,15°C.
  • Độ tan: Tan vô hạn trong nước, tan trong ether và chloroform.
  • Dễ bay hơi: Bay hơi nhanh hơn nước.
  • Chỉ số khúc xạ: 1,361 (20°C).
  • Tính dễ cháy: Dễ cháy, khi cháy không có khói và ngọn lửa có màu xanh da trời.
Đặc điểm tính chất của rượu Ethanol
Ethanol bay hơi nhanh hơn nước

2.2. Tính chất hóa học của Ethanol

Ethanol có nhiều tính chất hóa học quan trọng, bao gồm:

  • Phản ứng với kim loại: Ethanol tác dụng với kim loại mạnh như Na, K, Ca,… tạo thành muối và khí hydro.

Ví dụ: 2Na + 2C2H5OH → 2C2H5ONa + H2↑

  • Phản ứng oxi hóa: Ethanol có thể bị oxi hóa bởi các chất oxi hóa như KMnO4, CuO,… tạo thành axit axetic (CH3COOH).

Ví dụ: C2H5OH + 2KMnO4 + 3H2SO4 → CH3COOH + 2MnSO4 + K2SO4 + 5H2O

  • Phản ứng este hóa: Ethanol tác dụng với axit hữu cơ có xúc tác axit, tạo thành este và nước.

Ví dụ: C2H5OH + CH3COOH ⇌ CH3COOC2H5 + H2O (H+)

  • Phản ứng tách nước: Ethanol bị tách nước ở nhiệt độ cao (khoảng 170°C) với xúc tác axit, tạo thành etilen (C2H4) và nước.

Ví dụ: C2H5OH ⇌ C2H4 + H2O (H+)

Tính chất hóa học của Ethanol
Ethanol có nhiều tính chất hóa học đặc trưng với các phản ứng tiêu biểu như: phản ứng với oxi, phản ứng este hóa,…

3. Công thức tính độ rượu

Độ rượu được tính bằng cách đo lượng ethanol có mặt trong tổng thể tích của rượu, thường được biểu hiện qua tỷ lệ phần trăm. Ví dụ, một chai rượu có nhãn ghi 40% ABV có nghĩa là trong mỗi 100 ml rượu có chứa 40 ml ethanol. Dưới đây là công thức độ rượu:

Độ rượu (%) = (Thể tích rượu nguyên chất / Thể tích dung dịch rượu) x 100

Từ công thức trên, ta có ví dụ như sau: Có 50 ml ethanol nguyên chất được pha loãng thành 100 ml dung dịch rượu. Độ rượu của dung dịch này là 50%.

Công thức tính độ rượu
Công thức tính độ rượu khá đơn giản

4. Ý nghĩa của việc tính độ rượu

Việc tính độ rượu đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm:

  • Giúp nhà sản xuất kiểm soát nồng độ cồn trong rượu, đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng theo tiêu chuẩn, đồng thời đáp ứng nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng.
  • Người tiêu dùng có thể kiểm soát lượng cồn nạp vào cơ thể, từ đó sử dụng rượu một cách hợp lý, tránh các tác hại do uống rượu quá mức.
  • Giúp cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát chất lượng rượu trên thị trường, đảm bảo tuân thủ các quy định về sản xuất và kinh doanh rượu.
  • Nồng độ cồn là cơ sở để áp dụng thuế đối với sản phẩm rượu. Nếu độ rượu thấp thì thuế doanh nghiệp giảm, tương đương với doanh thu tăng.
  • Trong quá trình sản xuất rượu, việc tính độ rượu giúp nhà sản xuất lựa chọn nguyên liệu, điều chỉnh quy trình để tạo ra sản phẩm với độ cồn mong muốn.
  • Nồng độ cồn là một tiêu chí quan trọng để phân biệt rượu thành các loại khác nhau như: bia, rượu vang, Whisky, Vodka,…
  • Giúp pha chế các loại rượu hay đồ uống có cồn theo công thức chính xác.
  • Đánh giá giá trị và hương vị của rượu. Cụ thể, rượu có nồng độ cồn cao thường có hương vị đậm đà và mạnh mẽ hơn so với rượu có nồng độ cồn thấp.
Ý nghĩa của việc tính độ rượu
Việc tính độ rượu giúp người tiêu dùng lựa chọn được loại rượu phù hợp với sở thích và nhu cầu

5. Các thiết bị đo độ rượu

Bên cạnh việc tìm hiểu độ cồn là gì, hãy cùng Wine VN khám phá một số loại thiết bị đo độ rượu phổ biến sau đây:

5.1. Cồn kế

Cồn kế hay còn gọi là rượu kế hoặc tửu kế, là dụng cụ đo độ rượu, độ cồn trong nước. Dụng cụ này hoạt động dựa trên nguyên tắc tỷ trọng, nghĩa là tỷ trọng của nước càng thấp khi độ cồn trong nước càng cao, độ chìm của cồn kế trong dung dịch sẽ cho biết độ cồn của dung dịch.

Cồn kế bao gồm:

  • Ống thủy tinh: Dài, hẹp, có bầu chân không ở dưới để giữ cho cồn kế nổi trong nước.
  • Vạch chia độ: Thể hiện độ cồn từ 0 – 100°, phổ biến nhất là loại chia vạch độ từ 60 – 100° (dùng để đo cồn) và loại có vạch ở mức thấp hơn (dùng để đo rượu).
  • Hạt chì: Nằm ở đáy bầu để tạo độ nặng cho cồn kế.

Cách sử dụng cồn kế cũng khá đơn giản: 

  • Bạn chỉ cần cho cồn kế vào rượu cho đến khi nó nổi tự do, sau đó đọc chỉ số trên vạch chia độ.
  • Nhiệt độ rượu cần đo phải được điều chỉnh từ 18 – 20 độ C để đảm bảo độ chính xác.
Cồn kế đo độ rượu
Cồn kế là dụng cụ đo độ rượu, độ cồn đơn giản và dễ sử dụng

5.2. Máy đo độ rượu

Máy đo độ rượu hay khúc xạ kế là thiết bị hiện đại dùng để đo nồng độ cồn trong các dung dịch, đặc biệt là rượu. Máy hoạt động dựa trên nguyên tắc khúc xạ ánh sáng, mang đến độ chính xác cao hơn so với phương pháp truyền thống sử dụng cồn kế.

Để sử dụng công cụ này, bạn chỉ cần nhỏ vài giọt rượu lên lăng kính của máy, nhìn vào ống ngắm và điều chỉnh thị kính để vạch chia độ rõ nét. Sau đó, đọc giá trị nồng độ cồn trên thang đo. Ngoài ra, loại máy này còn được ứng dụng phổ biến trong kiểm tra nồng độ cồn của những người tham gia giao thông hiện nay.

Máy đo độ rượu
Máy đo độ rượu có độ chính xác cao hơn so với cồn kế

6. Cách pha loãng độ rượu

Pha loãng rượu là phương pháp giảm nồng độ cồn trong rượu bằng cách thêm nước. Dưới đây là hai cách pha loãng rượu phổ biến: 

  • Phương pháp 1: Pha loãng bằng nước.

Đây là phương pháp đơn giản và dễ thực hiện nhất để giảm nồng độ rượu. Bạn chỉ cần pha rượu với nước theo tỷ lệ phù hợp. Lượng nước cần pha phụ thuộc vào độ cồn ban đầu và nồng độ mong muốn sau khi pha.

Dựa vào cách tính độ rượu, bạn bạn có thể sử dụng công thức sau để tính toán lượng nước cần pha:

Nước cần pha (ml) = (Rượu ban đầu (ml) x Nồng độ ban đầu (%)) – (Rượu sau khi pha (ml) x Nồng độ mong muốn (%)) / Nồng độ nước (%)

 

 

Cách pha loãng độ rượu
Pha loãng bằng nước là phương pháp đơn giản và phổ biến nhất để giảm nồng độ cồn
  • Phương pháp 2: Pha loãng bằng đá lạnh

Phương pháp này không làm thay đổi nồng độ rượu nhưng giúp giảm cảm giác nồng khi uống. Để thực hiện cách này, bạn chỉ cần cho rượu vào ly và thêm đá lạnh, sau đó khuấy đều cho đến khi đá tan chảy. 

Lưu ý: Phương pháp này chỉ phù hợp với những loại rượu có nồng độ cao. Bên cạnh đó, bạn nên sử dụng đá viên lớn để tan chậm và không làm loãng rượu quá nhiều.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về độ rượu là gì, ý nghĩa, công thức tính độ cồn và cách pha loãng rượu. Ngoài ra, để biết thêm các kiến thức bổ ích về thế giới rượu đa dạng này, hãy truy cập webiste winevn.com ngay nhé!

Đánh giá bài viết

Bài viết liên quan

Thanh mai là một loại quả quen thuộc với hương vị chua ngọt thanh mát. Không chỉ được sử dụng để ăn trực tiếp, thanh mai còn được dùng để ngâm rượu, tạo nên một thức uống thơm ngon và độc đáo. Rượu thanh mai có màu vàng óng ả,...

Ngô bao tử là một loại lương thực phổ biến và dùng để chế biến nhiều món ăn hấp dẫn. Nhờ chứa những thành phần bổ dưỡng, ngô bao tử còn mang đi ngâm rượu để cải thiện sức khỏe và hỗ trợ điều trị một số bệnh. Theo đó,...

Thanh long là loại trái cây nhiệt đới thơm ngon, bổ dưỡng và được nhiều người yêu thích. Ngoài việc thưởng thức trực tiếp, thanh long còn có thể được sử dụng để làm rượu với vị độc đáo và hấp dẫn. Với những nguyên liệu dễ kiếm và thao...