Món ăn ngày Tết không chỉ là sự kết tinh của hương vị, mà còn là biểu tượng của những giá trị văn hóa, tinh thần đoàn viên, sum vầy của dân tộc Việt Nam. Những món ăn trong mâm cỗ Tết mang theo nhiều ý nghĩa sâu sắc, vừa là thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, vừa mang theo những lời chúc phúc cho một năm mới an lành, thịnh vượng.
Những món ăn ngày Tết cổ truyền:
- Bánh chưng Tết
- Bánh tét
- Thịt gà luộc
- Thịt kho tàu
- Giò, chả Tết
- Canh măng
- Canh khổ qua
- Xôi Tết
- Chè Tết
- Nem rán
- Nộm
- Gỏi gà
- Dưa chua, dưa hành, dưa giá
- Thịt heo ngâm mắm
- Thịt đông
- Củ kiệu tôm khô
- Canh khổ qua nhồi thịt
- Lạp xưởng
- Nem chua
- Canh măng khô hầm xương
Mỗi miền Tổ quốc ta đều có những món ăn truyền thống đặc biệt từ bánh chưng, bánh tét đến các món chay mới lạ nhưng đầy bổ dưỡng; tất cả đều tạo nên một không khí Tết đầm ấm, tràn ngập hy vọng và yêu thương.
Ý nghĩa món ăn ngày Tết của người Việt
Những món ăn ngày tất không đơn thuần chỉ là đặc sản vùng miền hay đồ ăn cho đủ mâm cỗ, tất cả đều mang đậm ý nghĩa văn hóa, tâm linh và gắn kết gia đình. Từng món ăn trên mâm cỗ Tết đều chứa đựng những giá trị truyền thống, phản ánh tinh thần dân tộc và mong muốn tốt đẹp cho năm mới. Chẳng hạn như bánh chưng, bánh tét, 2 món ăn thể hiện lòng biết ơn tổ tiên, sự đủ đầy và trọn vẹn; hay dưa hành, củ kiệu là biểu tượng của sự cân bằng và hài hòa trong cuộc sống.
Bên cạnh đó, việc chuẩn bị và thưởng thức món ăn ngày Tết còn là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, chia sẻ niềm vui và thắt chặt tình thân. Mâm cỗ Tết là biểu tượng thiêng liêng của tình cảm gia đình, sự kết nối và niềm hy vọng cho một khởi đầu tốt đẹp. Các món ăn Tết còn là một phần quan trọng trong việc duy trì và bảo vệ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Những món ăn này được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, mang theo không chỉ là hương vị đặc trưng mà còn là câu chuyện lịch sử, văn hóa đầy ý nghĩa.
Tổng hợp các món ngon ngày Tết 3 miền Bắc – Trung – Nam
Ngày Tết luôn là dịp để cả gia đình sum vầy, quây quần bên nhau và một trong những phần không thể thiếu trong không khí đầu xuân này là các món ăn truyền thống, đậm đà hương vị từng miền. Mỗi miền đều có các món ăn ngày Tết đặc trưng và đặc sắc mà khi nói đến Tết chúng ta đều sẽ nghĩ tới:
1. Bánh chưng
Bánh chưng là món ăn đặc trưng Tết Nguyên Đán miền Bắc, tượng trưng cho đất trời và lòng biết ơn với tổ tiên. Bánh được làm từ gạo nếp, với nhân đỗ xanh, thịt lợn và được gói chặt bằng lá dong, tạo thành hình vuông. Bánh chưng dẻo thơm, ngọt bùi dường như là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ Tết miền Bắc.
Nhiều gia đình còn có truyền thống cùng nhau sum họp gói bánh chưng trước Giao thừa và cùng thức trắng đêm, nấu bánh chưng chờ đợi khoảnh khắc chuyển giao năm mới. Bên cạnh việc thể hiện sự khéo léo và công phu của người làm, bánh chưng còn là cầu nối tạo nên những kỷ niệm khó quên, không khí ấm áp trong những ngày đầu xuân.
2. Bánh tét
Tương tự với bánh chưng, ở miền Nam, món bánh tét là món ăn truyền thống, đặc trưng của người dân nơi đây trong dịp Tết Nguyên Đán. Bánh có hình dạng tròn dài, tượng trưng cho sự bền vững, trường tồn và lòng biết ơn tổ tiên. Được làm từ gạo nếp, thịt ba chỉ, đậu xanh và gia vị, bánh tét được gói trong lá chuối tươi và buộc chặt bằng dây lạt. Sau đó, bánh được đem luộc trong nhiều giờ đồng hồ, tạo nên hương vị dẻo mềm, bùi ngậy.
Khi cắt bánh, mọi người sẽ thấy lớp nếp trắng ngần, đậu xanh vàng ươm và thịt ba chỉ đỏ tươi, là sự kết hợp hoàn hảo của hương vị đất trời. Đặc biệt, bánh tét được xem là món ăn không thể thiếu trong mâm cơm Tết của người miền Nam, thường xuyên xuất hiện trong các bữa tiệc, làm món đãi khách, và cũng là món quà biếu trong những ngày đầu xuân.
3. Thịt gà luộc
Thịt gà luộc là món ăn quen thuộc nằm trong mâm cỗ Tết của người miền Bắc; tuy nhiên, không phải chỉ miền Bắc mới ăn gà luộc ngày Tết, cả ba miền Bắc – Trung – Nam đều có gà luộc trong những món ăn ngày Tết. Gà luộc thường được chọn là con gà trống, mập, có da vàng bóng, được luộc nguyên con để giữ được hương vị tự nhiên.
Món ăn đơn giản, ý nghĩa, thường ăn kèm với nước chấm muối tiêu chanh, tạo nên sự kết hợp hài hòa, đậm đà. Gà thường được chuẩn bị để cúng tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và cầu chúc cho gia đình sức khỏe, an lành và tài lộc trong năm mới.
4. Thịt kho tàu
Thịt kho là món ăn truyền thống ngày Tết của cả hai miền Bắc và Nam, mang ý nghĩa sum vầy, sung túc và trọn vẹn. Dù cách chế biến có sự khác biệt giữa hai miền, món ăn mỗi miền vẫn giữ được nét đặc trưng, dễ chế biến và bảo quản được lâu. Ở miền Nam, thịt kho tàu thường được nấu cùng nước dừa, tạo nên vị ngọt thanh tự nhiên và màu sắc óng ánh đẹp mắt. Thịt ba chỉ là nguyên liệu chính, được cắt thành khối vuông, kho mềm cùng trứng vịt hoặc trứng gà. Nước kho đậm đà, sánh quyện với mùi thơm đặc trưng từ nước dừa, tạo nên hương vị béo ngậy khó quên.
Trong khi đó, ở miền Bắc, thịt kho tàu mang phong cách chế biến khác biệt. Người miền Bắc không sử dụng nước dừa, thay vào đó là nước hàng để tạo màu nâu đậm đẹp mắt. Gia vị thiên về vị mặn, ngọt nhẹ, đậm đà hơn, giúp món ăn hòa quyện hoàn hảo với cơm nóng hoặc xôi. Ngoài trứng vịt, người miền Bắc còn kho cùng trứng gà hoặc trứng cút, tạo sự đa dạng trong hương vị và hình thức trình bày.
5. Giò, chả
Giò (giò lụa, giò thủ)
Một trong nhiều món ăn truyền thống ngày Tết đó là giò, nổi bật là giò lụa và giò thủ xuất hiện ở gần như cả ba miền Bắc – Trung – Nam, nhưng phổ biến nhất là tại miền Bắc. Giò là món ăn tiện lợi, dễ bảo quản, phù hợp làm món ăn kèm với đa dạng món như cơm hay bánh chưng, bánh tét.
Giò lụa được làm từ thịt heo nạc xay nhuyễn, trộn với nước mắm ngon và gói trong lá chuối xanh, sau đó luộc chín. Lát giò lụa tròn đều, mềm mịn và có mùi thơm tự nhiên từ thịt và lá chuối, tượng trưng cho sự trọn vẹn, đầy đủ trong năm mới. Ngược lại, giò thủ có phần giòn dai hơn, được làm từ thịt thủ heo, tai heo và gia vị đậm đà, mang đến hương vị độc đáo và kết cấu hấp dẫn.
Chả (chả giò, chả lụa, chả bò)
Món cuốn chiên giòn được nhiều người yêu thích, chả giò là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết ở miền Nam. Đây là sự kết hợp hài hòa giữa nhân thịt, rau củ và gia vị, cuộn trong bánh tráng mỏng và chiên vàng ươm. Khi ăn, lớp vỏ ngoài giòn tan hòa quyện cùng nhân bên trong mềm ngọt, tạo nên một món ăn hấp dẫn, thường được dọn kèm nước chấm chua ngọt đặc trưng.
Chả lụa có sự tương đồng với giò lụa, nhưng kết cấu mềm hơn, mang đến hương vị thanh nhẹ, dễ ăn. Trong khi đó, chả bò, đặc trưng của miền Trung, được làm từ thịt bò xay nhuyễn, nêm nếm với tiêu và gia vị, sau đó hấp hoặc chiên chín. Chả bò có vị thơm đặc trưng của thịt bò, cay nhẹ từ tiêu, rất được ưa chuộng trong các bữa tiệc Tết.
6. Canh măng
Canh măng xuất hiện trong mâm cỗ Tết miền Bắc đóng vai trò cân bằng, giúp giảm bớt độ ngán trong bữa ăn. Được làm từ măng khô ngâm mềm, món canh được nấu cùng sườn non hoặc móng giò, tạo nên hương vị đậm đà và dễ chịu. Sau khi thái sợi mỏng, mang được ninh kỹ cho thấm gia vị, độ ngọt tự nhiên từ xương hầm và sự béo ngậy từ thịt. Không quá cầu kỳ nhưng vẫn mang lại cảm giác ấm cúng, gần gũi; canh măng thường được thưởng thức với cơm nóng, một tổ hợp hoàn hảo giúp sưởi ấm cơ thể trong thời tiết se lạnh miền Bắc.
7. Canh khổ qua
Cái tên của loại canh này chắc hẳn đã thu hút sự chú ý của nhiều người phương xa hay khác vùng miền. “Khổ qua” là lời cầu chúc đầu năm, mong mọi khó khăn trôi qua để đón nhận những điều tốt lành đến với cuộc sống. Món canh được chế biến từ trái khổ qua xanh mướt, cắt làm đôi, nhồi nhân thịt heo xay, nấm mèo, và gia vị đậm đà, sau đó nấu trong nước dùng hầm xương ngọt thanh. Hương vị đắng nhẹ từ khổ qua quyện với phần nhân thơm ngọt tạo nên sự hài hòa đầy thú vị.
8. Xôi
Xôi gấc
Gạo nếp được trộn đều với thịt gấc chín, thêm chút rượu trắng để dậy mùi thơm, sau đó đồ chín bằng chõ tạo nên xôi gấc thơm ngọt. Xôi mềm dẻo, bóng mượt và thoang thoảng hương thơm tự nhiên, thường được ăn kèm cùng giò, chả hoặc thịt luộc. Với người dân miền Bắc, đĩa xôi gấc trên mâm cỗ vừa làm đẹp thêm bữa ăn, vừa gửi gắm lời chúc đầu năm mới may mắn, trọn vẹn và tốt lành.
Xôi vò
Xôi vò được ưa chuộng trên mâm cơm Tết của người miền Nam bởi hương vị ngọt ngào và cách làm cầu kỳ. Gạo nếp sau khi ngâm mềm được đồ chín hai lần, trộn với đậu xanh đồ chín và giã nhuyễn, tạo nên từng hạt xôi tơi mịn, không dính mà vẫn mềm dẻo. Xôi vò có vị bùi của đậu xanh, béo nhẹ của nước cốt dừa, là món ăn ngon miệng và dễ bảo quản, thích hợp để mang đi biếu hoặc đãi khách ngày Tết. Món xôi này có thể được thưởng thức riêng lẻ hoặc kết hợp với chè, tạo nên một món tráng miệng đặc biệt.
Xôi đậu xanh
Với người miền Trung, xôi đậu xanh trên mâm cỗ không chỉ là món ăn mà còn là biểu tượng cho sự dung dị, tiết kiệm và no đủ trong năm mới. Gạo nếp nấu xôi được đồ cùng đậu xanh hấp chín, tạo nên món xôi thơm dẻo, bùi bùi với màu vàng nhạt. Xôi đậu xanh thường được ăn kèm với muối mè rang hoặc các món mặn như thịt heo kho, giúp tăng thêm hương vị của món ăn.
9. Chè
Chè là món tráng miệng truyền thống góp phần làm phong phú thêm bữa ăn ngày Tết trên khắp cả ba miền. Ở miền Bắc, chè kho làm từ đậu xanh và đường, được nấu sánh đặc và dọn thành từng miếng vuông nhỏ, mang ý nghĩa no đủ, sung túc. Người miền Trung lại yêu thích chè đậu xanh nước cốt dừa, thanh ngọt và béo thơm.
Trong khi đó, miền Nam thường chế biến chè trôi nước với viên bánh tròn dẻo mịn, nhân đậu xanh bùi bùi, tượng trưng cho sự đoàn tụ, hòa hợp. Dù mỗi miền có cách nấu chè khác nhau, món ăn này luôn gợi lên cảm giác ấm áp, ngọt ngào của dịp Tết.
10. Nem rán
Nem rán hay còn gọi là chả giò ở miền Nam, là món ăn giòn rụm được nhiều gia đình yêu thích trong ngày Tết. Món ăn này gồm phần nhân từ thịt heo xay, miến, nấm hương, cà rốt và gia vị, được cuộn trong bánh tráng mỏng và chiên vàng.
Nem rán của người miền Bắc thường có vị đậm đà và sử dụng bánh đa nem truyền thống, trong khi chả giò miền Nam có nhân thêm khoai môn hoặc tôm, tạo vị ngọt đặc trưng. Đĩa nem rán vàng óng không chỉ mang lại hương vị hấp dẫn mà còn thể hiện sự tinh tế, khéo léo của người làm bếp trong dịp Tết.
11. Nộm
Nộm là món khai vị quen thuộc, nổi bật với sự tươi mát và giúp cân bằng vị giác giữa các món nhiều dầu mỡ. Miền Bắc thường làm nộm hoa chuối với vị chua ngọt từ nước mắm, kết hợp cùng chuối bào, lạc rang, và rau thơm. Miền Trung có nộm rau càng cua hoặc nộm xoài xanh, vừa giòn vừa chua nhẹ, rất hợp với khí hậu ấm áp. Còn miền Nam lại chuộng nộm củ sen trộn tôm thịt, mang đến sự thanh mát và bùi béo.
12. Gỏi gà
Gỏi gà là món ăn được yêu thích trong ngày Tết nhờ hương vị đậm đà và cách chế biến đơn giản nhưng hấp dẫn. Miền Bắc thường chế biến gỏi gà với hành tây, rau răm, và chanh tươi, tạo vị chua nhẹ và thơm dịu. Ở miền Nam, người dân dùng gỏi gà với lá chanh và bắp cải bào mỏng, thêm chút nước mắm tỏi ớt đậm đà. Mỗi nơi một cách chế biến nhưng đều là một món ăn giúp giải nhiệt và giải ngán hiệu quả.
13. Dưa chua, dưa hành, dưa giá
Trong mâm cỗ Tết miền Bắc, dưa hành là món ăn gợi nhớ hương vị truyền thống và tinh thần đoàn viên. Những củ hành trắng muốt được muối khéo léo cùng nước giấm, muối và đường, tạo nên vị chua thanh, giòn tan và thoang thoảng hương nồng đặc trưng. Khi ăn kèm với bánh chưng hay thịt đông, dưa hành vừa giúp cân bằng vị béo vừa mang ý nghĩa thanh lọc, xua đi điều cũ để đón nhận khởi đầu tươi mới trong năm mới.
Khác với miền Bắc, người miền Nam lại gìn giữ truyền thống muối dưa giá như một phần không thể thiếu của mâm cơm ngày Tết. Từng cọng giá trắng được trộn cùng hẹ, cà rốt và muối giấm nhẹ, tạo nên món ăn giòn mát, chua ngọt hài hòa và tràn đầy sắc xuân. Dưa giá thường được dùng để ăn kèm với thịt kho trứng hoặc bánh tét, tượng trưng cho sự thanh khiết, tươi mới và khởi đầu hanh thông cho một năm mới trọn vẹn.
Với người miền Trung, dưa món là linh hồn của mâm cỗ ngày Tết. Đây là một món ăn thể hiện sự tỉ mỉ, cầu kỳ và tinh tế của con người nơi đây. Các loại củ quả như đu đủ, cà rốt, củ cải và su hào được thái mỏng, phơi khô rồi ngâm trong nước mắm đường đậm đà, tạo nên hương vị mặn ngọt hài hòa và giòn sần sật khó quên. Dưa món không chỉ làm phong phú hương vị món ăn ngày Tết mà còn ẩn chứa ý nghĩa về sự hòa hợp, gắn kết và mong ước cuộc sống sung túc, đủ đầy quanh năm.
14. Thịt heo ngâm mắm
Thịt heo ngâm nước mắm là món ăn truyền thống quen thuộc trong mỗi dịp Tết của người miền Trung. Từng miếng thịt ba chỉ được luộc chín, thái dày rồi ngâm ngập trong nước mắm hảo hạng pha đường, tỏi, ớt, để qua vài ngày cho thấm đều. Vị mặn mà, ngọt dịu, cay nhẹ của nước mắm quyện với độ mềm, săn chắc của thịt tạo nên món ăn khiến ai thử một lần cũng khó lòng quên. Bạn có thể ăn kèm cơm trắng, xôi nếp, bánh chưng hay bánh Tết đều hợp vị đến lạ. Đây cũng là một trong những món nhậu ngày Tết quen thuộc của người dân miền Trung.
=> Xem thêm: Các món ngon ngày Tết miền Trung Phong Phú, Đậm Sắc Xuân
15. Thịt đông
Trong những món ngon ngày Tết tại miền Bắc, thịt đông luôn gợi nhắc đến hương vị rất riêng của người Hà Nội. Món này thường được nấu từ thịt lợn, thịt gà hay chân giò, rồi hầm thật lâu đến khi nước thịt trong lại và tự đông lại khi nguội. Thịt đông ngon là phải có lớp mỡ trong veo, thơm mà không béo ngậy. Thưởng thức một miếng thịt đông mát lạnh cùng dưa hành trong tiết trời lành lạnh đầu năm, ta mới thấy trọn vẹn cái thi vị của Tết quê.
16. Củ kiệu tôm khô
Củ kiệu tôm khô là món ăn kèm phổ biến trong mâm cỗ Tết và bữa cơm hàng ngày người miền Nam, được ưa chuộng nhờ cách chế biến đơn giản và hương vị đặc trưng. Củ kiệu muối chua ngọt hoặc ngâm giấm cùng tôm khô tạo nên sự cân bằng hoàn hảo giữa vị chua dịu và mặn thơm, giúp chống ngán hiệu quả trong những ngày đầu năm. Đây luôn là một trong các món ngon ngày Tết đầy tinh tế được nhiều gia đình lựa chọn để đãi khách ngày đầu Xuân.
17. Canh khổ qua nhồi thịt
Trong mâm cỗ Tết của người Việt nói chung và người miền Nam nói riêng, bên cạnh bánh tét, thịt kho, dưa món,… thì canh khổ qua nhồi thịt là một món ăn không thể thiếu trên mâm cơm ngày đầu năm. Theo quan niệm dân gian, món canh này mang một ý nghĩa rất đặc biệt là ăn khổ qua đầu năm như một cách “ăn hết cái khổ”, để mọi vất vả, gian nan của năm cũ trôi qua, nhường chỗ cho một năm mới nhẹ nhàng, may mắn và tươi sáng hơn.
Đặc biệt, vị đắng thanh mát của khổ qua còn giúp giải nhiệt, chống ngán, hỗ trợ tiêu hóa và làm dịu đi cảm giác nặng bụng sau những bữa ăn nhiều đạm, dầu mỡ ngày Tết.
18. Lạp xưởng
Nếu phải kể tên một món ăn ngày Tết ở miền Nam dễ “gây thương nhớ” nhất, thì lạp xưởng chắc chắn sẽ nằm trong danh sách đầu tiên. Những chiếc lạp xưởng đỏ tươi, căng bóng, thơm lừng, vị ngọt nhẹ xen lẫn béo ngậy luôn có mặt trên mâm cơm ngày Tết của nhiều gia đình Việt.
Lạp xưởng miền Nam có hương vị đặc trưng nhờ sự kết hợp khéo léo giữa thịt heo tươi, mỡ, gia vị và mùi rượu nếp thoang thoảng. Trong đó, lạp xưởng Tiền Giang nổi tiếng hơn cả với cách làm truyền thống, không dùng chất bảo quản, nên giữ được vị ngon đậm đà rất riêng. Đây cũng làm một trong những món nhậu ngày Tết đơn giản của người Việt.
19. Nem chua
Nem chua là món ăn lên men nổi tiếng của xứ Huế và các tỉnh miền Trung, thường xuất hiện trong mâm cỗ ngày Tết. Nem được làm từ thịt heo tươi giã nhuyễn, bì heo thái sợi, tẩm ướp gia vị đặc trưng và gói bằng lá chuối. Sau vài ngày lên men tự nhiên, nem đạt độ chua thanh, giòn dai và thơm nồng. Món ăn này không chỉ kích thích vị giác mà còn góp phần làm phong phú thêm bữa ăn ngày Tết, đặc biệt khi dùng kèm với củ kiệu hoặc tỏi ngâm.
20. Cá kho tộ
Câu nói “đầu năm ăn cá, cả năm dư dả” thể hiện rõ quan niệm dân gian về may mắn. Cá được kho trong nồi đất cùng nước màu, nước mắm và tiêu ớt, tạo nên hương vị đậm đà, béo ngậy, tương trưng cho sự sung túc và viên mãn.
Một số món ăn hiện đại được yêu thích ngày Tết
Bên cạnh những món truyền thống quen thuộc, ngày nay nhiều gia đình Việt lựa chọn thêm các món ăn hiện đại để làm mới mâm cỗ Tết. Những món này không chỉ giúp cân bằng vị giác mà còn mang đến cảm giác nhẹ nhàng, tinh tế và phù hợp với lối sống hiện đại.
- Salad rau củ hoặc salad hải sản: Món khai vị thanh mát giúp cân bằng vị giác. Có thể kết hợp rau xanh, trái cây tươi, cá ngừ, tôm hoặc trứng gà.
- Gà nướng mật ong / gà quay thảo mộc: Thịt gà mềm, thơm nức, lớp da vàng óng, vừa đẹp mắt vừa dễ ăn.
- Hải sản nướng hoặc hấp: Tôm nướng bơ tỏi, mực hấp gừng, cá hồi áp chảo, nghêu hấp sả – các món giàu dinh dưỡng, hương vị tươi ngon.
- Món cuốn thanh mát: Gỏi cuốn tôm thịt, gỏi cuốn tai heo hoặc cuốn chay – giúp chống ngán, dễ chuẩn bị.
- Bò hầm rượu vang: Hương vị đậm đà, sang trọng theo phong cách Âu, rất phù hợp cho bữa tiệc Tết hiện đại.
- Mì Ý sốt bò bằm hoặc sốt kem: Món ăn trẻ trung, dễ chế biến, giúp thay đổi khẩu vị sau nhiều ngày ăn đồ truyền thống.
- Sườn nướng BBQ hoặc bò bít tết: Thích hợp cho tiệc họp mặt gia đình, hương vị hấp dẫn và bắt mắt.
- Lẩu hải sản hoặc lẩu Thái: Món ăn quây quần lý tưởng ngày Tết, vừa nóng hổi vừa mang không khí sum vầy.
- Món tráng miệng hiện đại: Bánh mousse, tiramisu, panna cotta, rau câu, sữa chua nếp cẩm, hoặc trái cây giúp kết thúc bữa ăn nhẹ nhàng, ngọt dịu.
Trong những năm gần đây, xu hướng ăn chay ngày Tết ngày càng phổ biến, bởi ý nghĩa thanh tịnh, tốt cho sức khỏe và đồng thời giúp cân bằng thực đơn vốn thường xuyên xuất hiện các món ăn giàu đạm và dầu mỡ. Mâm cỗ chay mang đến sự nhẹ nhàng, thanh đạm mà vẫn giữ trọn tinh thần Tết cổ truyền. Việc lựa chọn món chay ngày Tết không chỉ dành riêng cho những cá nhân ăn chay trường, đây còn là ý tưởng tuyệt vời dành cho mọi đối tượng có mong muốn thay đổi khẩu vị hay cảm giác ngán trong các bữa tiệc.
1. Bánh chưng chay
Sự lựa chọn lý tưởng cho những gia đình yêu thích sự thanh đạm trong dịp Tết hay chỉ đơn giản là muốn thay đổi khẩu vị, đó chính là bánh chưng chay. Thay vì nhân thịt mỡ truyền thống, bánh được làm từ đậu xanh, hạt sen hoặc nấm hương, tạo nên hương vị bùi ngọt tự nhiên mà vẫn giữ được nét đặc trưng của món ăn cổ truyền.
Ngoại hình của chiếc bánh chưng chay cũng không thua kém gì so với bánh bao truyền thống, lớp lá dong xanh mướt ôm trọn phần bánh vuông vức, bên trong là lớp nếp mềm dẻo bao bọc nhân đậu xanh vàng ươm. Bánh chưng chay là sự lựa chọn hoàn hảo để giảm tải sự dầu mỡ trong các món ăn ngày Tết, đồng thời rất phù hợp với người ăn kiêng.
2. Miến xào chay
Trong mâm cỗ Tết, miến xào chay có thể được dùng như món chính hoặc món phụ, giúp giải ngán hay làm mới khẩu vị giữa các món ăn đậm đà khác. Món ăn gồm miến dong cùng các loại rau củ như cà rốt, cần tây, rau cải chíp,… và nấm hương, đậu hũ. Tất cả được xào cùng dầu thực vật, nêm nếm vừa miệng và dùng lửa cùng kỹ thuật vừa phải để giữ được độ giòn mà màu sắc tươi ngon của rau củ.
Điểm đặc biệt của miến xào chay là sợi miến dai mềm, không bị vỡ khi chế biến, hòa quyện cùng vị ngọt tự nhiên của các loại nấm và rau củ. Món ăn này không chỉ giúp cân bằng dinh dưỡng mà còn rất dễ ăn, phù hợp với mọi lứa tuổi.
3. Canh chua chay
Canh chua chay dễ nấu, giàu dinh dưỡng, đồng thời giúp cân bằng lại bữa ăn ngày Tết với nhiều món chiên xào. Nguyên liệu chính như đậu bắp, cà chua, giá đỗ, thơm và nước cốt me tạo nên một món canh hài hòa giữa vị chua nhẹ, ngọt thanh và chua dịu. Hương vị canh chua thanh thoát mà không hề nhàm chán, rất phù hợp ăn kèm với cơm trắng hay bún tươi.
4. Chả lụa chay
Chả lụa chay có thể được làm từ tàu hũ ky, nấm mèo hoặc nấm bào như hay đậu xanh, cùng với bột năng để tạo nên kết cấu hoàn hảo, thêm vào các loại gia vị như hạt nêm và tiêu xay giúp món thêm phần hấp dẫn. Chả lụa chay thường được gói bằng lá chuối xanh và hấp chín, giúp giữ nguyên hương vị tự nhiên. Quá trình chế biến chả đòi hỏi sự khéo léo để có được thành phẩm với độ dai, thơm đặc trưng mà không cần đến thịt.
Khi cắt lát, bạn sẽ thấy chả có màu trắng ngà hoặc hơi sẫm cùng chút tiêu đen, tạo nên món ăn vừa ngon miệng vừa ngon mắt. Đây là món chay dễ ăn, phù hợp với mọi lứa tuổi và thường được kết hợp cùng dưa món hay củ kiệu.
5. Bánh bao chay
Những tín đồ ăn chay không thể không biết đến bánh bao chay, loại bánh chay thơm ngon, mềm mịn và dễ ăn nhất trong các dịp lễ hay kể cả ngày thường. Bánh bao chay thường là những loại bánh bao không nhân, có thể được hấp lá dứa để tăng hương vị.
Ngoài ra, nhân bánh còn có thể được biến tấu với rau củ, nấm hay đậu hũ; đôi khi lại là nhân đậu xanh, khoai môn. Bánh có hai cách ăn chính, một là ăn bánh bao hấp truyền thống, hai là chiên vàng bánh bao lên và thưởng thức, làm cho kết cấu bánh thêm phong phú và thú vị.
6. Thịt đông chay
Thịt đông chay có vẻ ngoài hấp dẫn, trong veo điểm xuyết những lát nấm và rau củ, tạo nên một tổng thể cuốn hút và ngon mắt. Là món chay độc đáo trong mâm cỗ Tết miền Bắc, món ăn được làm từ nấm hương, nấm đông cô, đậu hũ và bột rau câu để tạo độ đông tự nhiên. Khi chế biến, nấm sẽ được xào thơm rồi nấu cùng nước dùng rau củ cho thêm phần đậm đà và sau đó để nguội cho đông lại. Món ăn có vị thanh mát của nấm kết hợp cùng độ giòn nhẹ của rau củ mang lại cảm giác lạ miệng nhưng cũng rất dễ chịu.
7. Nem chay
Với lớp vỏ vàng ruộm cùng nhân rau củ thanh đạm, nem chay là món khai vị hoàn hảo cho bữa tiệc Tết. Những nguyên liệu để làm nên món khai vị này gồm miến, cà rốt, nấm mèo, giá đỗ và đậu hũ được băm nhỏ và trộn đều cùng gia vị. Nhân sau khi chế biến và trộn đều sẽ được cuộn trong bánh tráng và chiên vàng giòn. Khi ăn, tương tự như nem rán nhân thịt, nem chay được chấm cùng mắm chay pha chua ngọt và ăn kèm cùng rau sống.
Câu hỏi thường gặp về món ăn ngày Tết
Tết nên ăn món gì để cả năm may mắn?
Trong văn hóa Việt Nam, nhiều món ăn ngày Tết không chỉ ngon mà còn mang ý nghĩa cầu mong may mắn, thịnh vượng cho cả năm:
- Bánh Chưng/bánh Tét: Tượng trưng cho đất đai, trời đất và sự sung túc, no đủ. Màu xanh của lá gói còn thể hiện sự sinh sôi, nảy nở.
- Xôi Gấc: Màu đỏ tươi tự nhiên của xôi gấc tượng trưng cho sự may mắn, phước lành và niềm vui trong năm mới. Đây là màu được xem là cát tường nhất.
- Gà luộc (nguyên con): Gà luộc vàng ươm thể hiện sự khởi đầu tốt đẹp, sự trong sạch và phồn thịnh.
- Dưa hành/củ kiệu: Là món ăn kèm cân bằng vị ngấy, đồng thời củ hành, củ kiệu còn mang ý nghĩa sự đoàn viên, gắn kết.
- Canh khổ qua (miền Nam): Tên gọi “khổ qua” (vị đắng đã qua) mang ý nghĩa mọi khó khăn, vất vả của năm cũ đã qua đi, chào đón một năm mới an lành.
Mâm cỗ Tết truyền thống có bao nhiêu món?
Mâm cỗ Tết truyền thống Việt Nam thường có từ 5-7 món chính trở lên, với số lượng món có thể tăng lên tùy theo gia cảnh và vùng miền. Theo lệ xưa, “mâm cao cỗ đầy” có thể lên đến 8 bát – 8 đĩa, tượng trưng cho sự đủ đầy và trang trọng.
Tại sao người Bắc ăn bánh chưng, người Nam ăn bánh tét?
Người Bắc ăn bánh chưng, còn người Nam ăn bánh tét, bởi mỗi loại bánh không chỉ phản ánh đặc trưng văn hoá vùng miền, mà còn gắn liền với điều kiện tự nhiên, lối sống và phong tục của từng khu vực.
Ở miền Bắc, khí hậu se lạnh, đất đai nhiều ruộng đồng nên việc gói bánh chưng hình vuông trong lá dong trở thành truyền thống lâu đời, gắn liền với truyền thuyết Lang Liêu, tượng trưng cho đất. Hình vuông của bánh thể hiện tư duy quy chuẩn, sự mạch lạc trong văn hoá Bắc Bộ. Bánh chưng thường được gói lớn, dùng nhiều thịt mỡ, đậu xanh, ăn kèm dưa hành để cân vị, thể hiện sự đầy đủ, sum vầy và tri ân tổ tiên.
Còn ở miền Nam, khí hậu ấm áp quanh năm, người dân chuộng sự tiện dụng và bảo quản lâu nên bánh tét ra đời, gói theo hình trụ tròn, dễ luộc, dễ cất giữ và tượng trưng cho sự sinh sôi, phát triển liên tục. Bánh tét thường có nhân đậu xanh, thịt mỡ, thậm chí thêm chuối hoặc trứng muối, phản ánh tính phóng khoáng, sáng tạo của người Nam Bộ. Vì thế, bánh chưng và bánh tét tuy khác hình dáng nhưng đều cùng mang ý nghĩa cầu mong no đủ, hạnh phúc và khởi đầu may mắn trong năm mới.
Tại sao ẩm thực Tết 3 miền lại khác nhau?
Ẩm thực Tết của ba miền Bắc – Trung – Nam khác nhau chủ yếu do sự khác biệt về văn hóa, khí hậu, nguồn nguyên liệu và tập quán sinh hoạt của từng vùng.
- Miền Bắc chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn hóa truyền thống lâu đời, vì vậy mâm cỗ Tết thường cầu kỳ, chỉn chu và mang tính lễ nghi, tiêu biểu như bánh chưng, thịt đông, giò lụa, dưa hành.
- Miền Trung có khí hậu khắc nghiệt nên ẩm thực thiên về vị mặn mà và cay nồng để bảo quản thực phẩm tốt hơn. Các món đặc trưng gồm bánh tét, dưa món, nem chua, tôm chua, thịt heo ngâm nước mắm.
- Miền Nam có khí hậu ôn hòa và nguồn nguyên liệu phong phú nên mâm cỗ đa dạng, hào phóng, chuộng vị đậm ngọt và béo. Một số món quen thuộc gồm thịt kho hột vịt, bánh tét, canh măng, củ kiệu.
Sự khác biệt trong ẩm thực ngày Tết giữa ba miền chính là nét đẹp tạo nên bản sắc vùng miền, góp phần làm phong phú văn hóa truyền thống Việt Nam.
Rượu vang có phù hợp để dùng trong ngày Tết không?
Rượu vang rất phù hợp để dùng trong ngày Tết vì mang ý nghĩa may mắn và tài lộc, đặc biệt là rượu vang đỏ tượng trưng cho thịnh vượng. Đây cũng là thức uống có cồn thể hiện sự sang trọng, tinh tế, dễ kết hợp với các món ăn truyền thống. Ngoài ra, rượu vang có nhiều phân khúc giá, phù hợp để làm quà biếu hoặc thưởng thức trong gia đình.
Những món ăn nào nên hạn chế trong dịp Tết?
Trong dịp Tết Nguyên Đán, bên cạnh những món ăn mang ý nghĩa may mắn, người Việt cũng có quan niệm nên hạn chế một số món để tránh điều không lành trong năm mới như thịt chó, thịt vịt, mực, cá mè. Bên cạnh đó, nên hạn chế ăn các món có vị quá cay, chua, đắng hoặc mặn sẽ có nguy cơ gây ra tình trạng rối loạn tiêu hóa và các bệnh mãn tính.
Những món ăn ngày Tết là một phần không thể thiếu trong không gian sum vầy năm mới của mỗi gia đình, là cầu nối gắn kết tình thân giữa người với người. Dù là Bắc – Trung – Nam, dù là ở bất cứ đâu trên mọi miền Tổ quốc, mâm cỗ Tết cổ truyền đều mang theo ước vọng tốt đẹp, lòng biết ơn sâu sắc và tình yêu thương không mấy khi hiện hữu giữa các thành viên trong gia đình. Tết này hãy về nhà, về bên gia đình và người thân để cùng thưởng thức ẩm thực Tết truyền thống với những người mà bạn yêu thương nhất!
Wine VN là đại lý nhập khẩu và phân phối các loại rượu vang, rượu mạnh chính hãng đến từ các quốc gia như Ý, Chile, Pháp, Úc, Mỹ… Với kinh nghiệm 10 năm trong lĩnh vực rượu, quà tặng (quà Tết, quà tặng doanh nghiệp) chúng tôi có những kiến thức sâu rộng về rượu và các chủ đề liên quan. Hy vọng mang đến cho Quý Khách hàng những thông tin chia sẻ hữu ích nhất!
