Sake được mệnh danh là “quốc tửu” của Nhật Bản, gắn liền với các nghi lễ, lễ hội và đời sống hằng ngày của người dân xứ sở hoa anh đào. Trải qua hàng ngàn năm phát triển, các loại rượu Sake của Nhật cũng trở nên đa dạng và phong phú, mang trong mình những đặc trưng riêng biệt về hương vị, nồng độ và cách thưởng thức. Chính sự đa dạng này đã giúp Sake trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực của xứ Phù Tang.
Đôi nét về rượu Sake Nhật Bản
Rượu Sake là loại rượu truyền thống nổi tiếng của Nhật Bản, được sản xuất thông qua quá trình lên men đặc biệt từ ba nguyên liệu chính gồm gạo, nước và men koji. Với lịch sử hơn 2.000 năm, Sake không chỉ đơn thuần là một loại đồ uống mà còn là biểu tượng tinh thần, gắn liền với các nghi lễ tôn giáo, lễ hội truyền thống và cả đời sống thường nhật của người dân xứ sở hoa anh đào.
Quá trình ủ rượu Sake là cả một nghệ thuật tinh tế, trong đó hạt gạo sẽ được mài bớt lớp vỏ bên ngoài để loại bỏ tạp chất và chỉ giữ lại phần tinh bột tinh khiết nhất. Điều này mang đến hương vị rượu cân bằng, hòa quyện tinh tế giữa các yếu tố ngọt, chua, cay, đắng và umami – hương vị đặc trưng trong ẩm thực Nhật Bản.
Chất lượng của rượu Sake phụ thuộc rất nhiều vào loại gạo và nguồn nước sử dụng. Trong đó, những vùng nổi tiếng như Niigata, Hyogo hay Hiroshima sở hữu nguồn nước tinh khiết và loại gạo đặc biệt dành riêng cho sản xuất Sake, giúp tạo ra những dòng rượu có hương vị tinh tế và độ trong suốt hoàn hảo.
Ngoài ra, văn hóa thưởng thức Sake cũng rất phong phú, từ việc lựa chọn loại ly thích hợp như ochoko, masu hay sakazuki, cho đến các phong tục mời rượu thể hiện sự tôn trọng và gắn kết.
=> Tìm hiểu thêm về rượu Sake:
Các loại rượu Sake phổ biến nhất hiện nay
Trải qua hàng ngàn năm phát triển, các loại rượu Sake của Nhật Bản vẫn không ngừng được phân hóa, mang đến nhiều hương vị và phong cách thưởng thức độc đáo. Từ những loại sake truyền thống đậm đà vị gạo đến các dòng cao cấp với hương thơm tinh tế, mỗi loại đều phản ánh sự tinh xảo trong nghệ thuật ủ rượu lâu đời của người Nhật. Dưới đây là các loại rượu Sake Nhật Bản nổi tiếng nhất hiện nay:
1. Nigori Sake (濁り)
Trong tiếng Nhật, Nigori có nghĩa là “đục”, phản ánh chính xác vẻ ngoài khác biệt của loại rượu Sake này. Khác với các dòng rượu Sake khác, Nigori không được lọc hoàn toàn mà chỉ trải qua quá trình lọc thô, giữ lại một phần cặn gạo và men trong rượu. Điều này tạo nên màu sắc rượu hơi xám đục như sữa cùng kết cấu mịn màng và hương vị ngọt dịu, sánh đặc khi thưởng thức.
Độ cồn của Nigori dao động từ 12% đến 16%, mang đến cảm giác êm dịu và dễ uống, phù hợp cho cả những người mới bắt đầu thưởng thức Sake. Loại rượu Sake này thường được phục vụ lạnh để giữ được độ tươi mới và vị ngọt dịu mát, đặc biệt thích hợp khi dùng kèm các món tráng miệng hoặc trái cây.
2. Junmai Sake (純 米)
Junmai trong tiếng Nhật có nghĩa là “gạo nguyên chất”, dùng để chỉ loại rượu Sake được làm hoàn toàn từ gạo, nước và men koji mà không pha thêm vào bất kỳ loại cồn hay phụ gia nào. Điều này giúp Junmai giữ được hương vị đậm đà, nguyên bản và giàu umami.
Đặc điểm nổi bật của Junmai Sake là tỷ lệ mài gạo không bắt buộc phải đạt một mức cụ thể nhưng thường dao động từ 70% trở xuống. Tức là ít nhất 30% lớp ngoài của hạt gạo đã được mài bỏ để giữ lại phần tinh bột tinh khiết nhất. Điều này mang lại hương vị sâu đậm với vị chua nhẹ, cân bằng và đôi khi hơi khô so với các loại rượu Sake khác.
Junmai Sake có độ cồn trung bình vào khoảng 15% đến 16%, có thể dùng lạnh để cảm nhận sự thanh mát hoặc hâm nóng vào mùa đông để làm nổi bật độ đậm. Nhờ sự tinh khiết và phong phú về hương vị, Junmai được xem là lựa chọn lý tưởng cho những ai muốn thưởng thức một loại Sake nguyên bản và đậm chất Nhật.
=> Tham khảo thêm về rượu Nhật Bản:
3. Honjozo Sake (本醸造)
Tương tự như Junmai, Honjozo Sake cũng là loại rượu có hương vị nguyên bản, được làm chủ yếu từ gạo, nước và men koji. Tuy nhiên, điểm khác biệt là loại rượu này lại được bổ sung một lượng nhỏ rượu chưng cất trong quá trình ủ, giúp Sake trở nên nhẹ nhàng và có kết cấu mượt mà hơn. Điều này cũng mang đến cho Honjozo một hương vị nhẹ nhàng, thanh thoát, dễ uống hơn so với Junmai vốn đậm đà và đầy đặn.
Honjozo Sake thường được kết hợp với các món ăn truyền thống của Nhật Bản như sushi, sashimi, tempura hay các món nướng. Nồng độ cồn vừa phải từ 15% đến 16% cùng với hương vị thanh nhẹ giúp Honjozo dễ dàng làm nổi bật hương vị tự nhiên của các món ăn mà không lấn át chúng.
4. Ginjo (吟 醸) và Junmai Ginjo
Ginjo và Junmai Ginjo đều là những dòng rượu Sake cao cấp, nổi bật với hương thơm tinh tế và kết cấu mượt mà nhờ kỹ thuật lên men đặc biệt. Cả hai loại rượu này đều sử dụng gạo đã được mài kỹ với tỷ lệ mài gạo tối thiểu là 60%.
- Ginjo Sake được làm từ gạo, nước, men koji và một lượng nhỏ rượu chưng cất được thêm vào trong quá trình lên men. Cách này mang lại cho rượu hương vị nhẹ nhàng, mượt mà, khá thơm và dễ thưởng thức.
- Trong khi đó, Junmai Ginjo không bổ sung cồn trong quá trình ủ, giữ nguyên sự thuần khiết của gạo và nước. Điều này góp phần tạo nên hương vị rượu đậm đà với độ umami rõ nét và cấu trúc phức tạp hơn so với Ginjo.
Cả Ginjo và Junmai Ginjo đều có nồng độ cồn khoảng 15% – 16%, thường được phục vụ lạnh để làm nổi bật hương thơm tinh tế.
5. Daiginjo (大 吟 醸) và Junmai Daiginjo
Daiginjo và Junmai Daiginjo là hai dòng rượu Sake cao cấp nhất của Nhật Bản, nổi tiếng với chất lượng tuyệt hảo, giá thành đắt đỏ và thường khá khó mua. Để tạo ra những chai rượu Daiginjo trứ danh, nhà sản xuất phải tiến hành xay xát gạo để đạt được tỷ lệ mài tối thiểu 50%, sau đó tiến hành ủ rượu theo một quy trình nghiêm ngặt. Dù các công đoạn sản xuất khá phức tạp và đòi hỏi kỹ thuật cao, nhưng thành phẩm cho ra lại vô cùng xứng đáng.
Daiginjo Sake có hương vị nhẹ nhàng, thanh thoát, nổi bật với các nốt hương trái cây. Kết cấu rượu mượt mà và dễ uống, thích hợp với những ai yêu thích hương vị nhẹ nhàng và thanh lịch. Trong khi đó, Junmai Daiginjo lại mang đến hương vị đậm đà và sâu lắng hơn. Hương thơm trái cây vẫn hiện diện song lại đậm đà, phức tạp với hậu vị kéo dài.
6. Futsushu Sake (普通 種)
Futsushu là một trong các loại rượu Sake của Nhật chiếm phần lớn sản lượng tiêu thụ trên thị trường. Loại rượu này còn được gọi là “table sake” – rượu Sake để bàn hay còn có thể hiểu là rượu Sake phổ thông. Điều này là bởi nó không yêu cầu quy trình sản xuất nghiêm ngặt như các dòng sake cao cấp. Thêm vào đó, gạo sử dụng để ủ rượu thường có tỷ lệ mài thấp hơn 70%, thậm chí một số loại còn sử dụng gạo gần như nguyên hạt.
Mặc dù không sở hữu hương thơm phức tạp như các dòng Sake cao cấp, song Futsushu lại có độ cồn vừa phải và hậu vị nhẹ nhàng, giúp nó trở thành lựa chọn lý tưởng để thưởng thức hằng ngày.
7. Shiboritate Sake (し ぼ り た て)
Rượu Sake truyền thống thường không được ủ lâu dài như rượu vang, tuy nhiên nó thường được để “chín” tự nhiên trong khoảng 6 tháng để làm dậy hương vị rượu. Khác với các loại rượu Sake Nhật Bản truyền thống, Shiboritate được đóng chai ngay sau khi quá trình ép kết thúc mà không trải qua bước ủ hoặc tiệt trùng.
Về hương vị, Shiboritate nổi bật với sự tươi mát, nổi bật với các nốt hương trái cây và chút hương gạo đặc trưng. Độ cồn của loại Sake này thường cao hơn một chút so với các dòng Sake thông thường, tạo nên hậu vị mạnh mẽ và kéo dài.
8. Nama-zake (生 酒)
Nama-zake là loại rượu sake “tươi”, không trải qua quá trình tiệt trùng bằng nhiệt trước khi đóng chai – một bước thông thường trong sản xuất Sake để ổn định hương vị và kéo dài thời hạn sử dụng. Điều này giúp Nama-zake giữ lại được sự tươi mới, hương vị sống động và các đặc tính tự nhiên từ quá trình lên men. Tuy nhiên, dòng Sake này cũng luôn cần được bảo quản lạnh để duy trì chất lượng và độ tươi của sản phẩm.
9. Jizake Sake (地 酒)
Jizake là thuật ngữ dùng để chỉ các loại rượu Sake đặc sản, được sản xuất từ nhiều vùng khác nhau trên khắp đất nước Nhật Bản. Mỗi địa phương sẽ có phương pháp ủ rượu riêng, mang đến hương vị độc đáo và khác biệt cho loại rượu này.
Về hương vị, Jizake không tuân theo một tiêu chuẩn nhất định mà mang đậm dấu ấn đặc trưng của từng vùng. Một số loại có vị nhẹ nhàng, thanh thoát với hương hoa quả tươi mát, trong khi những loại khác lại đậm đà với hương gạo rõ nét và độ umami sâu lắng. Jizake sẽ là lựa chọn phổ biến cho những ai muốn khám phá nét văn hóa địa phương thông qua ẩm thực.
10. Koshu Sake (古酒)
Hầu hết các loại rượu Sake của Nhật đều được tiêu thụ trong vòng một năm sau khi sản xuất. Tuy nhiên, Koshu Sake lại được ủ từ 3 năm trở lên, thậm chí có những chai được ủ đến hàng chục năm. Quá trình lão hóa này làm thay đổi hương vị và màu sắc của rượu, mang đến một phong cách thưởng thức Sake hoàn toàn khác biệt.
Koshu Sake thường có màu vàng nhạt đến hổ phách đậm, tùy vào thời gian và điều kiện ủ. Vị rượu đậm đà, tròn đầy với độ umami rõ nét, kết hợp cùng vị ngọt dịu và chút chua nhẹ tạo nên chiều sâu và độ phức tạp cho loại rượu này.
Để trả lời được câu hỏi rượu Sake loại nào ngon nhất thì còn cần dựa vào sở thích cá nhân và gu thưởng thức của từng người. Nếu bạn yêu thích hương vị tinh tế, thanh khiết với hậu vị nhẹ nhàng, Daiginjo và Junmai Daiginjo là những lựa chọn cao cấp hàng đầu. Nếu muốn thử trải nghiệm mới lạ với hương vị phức hợp và chiều sâu độc đáo, Koshu Sake lâu năm sẽ là lựa chọn hoàn toàn khác biệt.
Bảng tổng hợp nồng độ cồn các loại rượu Sake Nhật Bản
Rượu Sake không chỉ đa dạng về hương vị mà còn có sự khác biệt về nồng độ cồn giữa các loại. Tùy thuộc vào phương pháp sản xuất và quá trình lên men, mỗi dòng Sake sẽ có mức độ cồn riêng, mang đến trải nghiệm thưởng thức đa dạng.
Dưới đây là bảng tổng hợp nồng độ cồn của các loại rượu Sake Nhật Bản:
| Loại rượu Sake | Nồng độ cồn (%) |
| Nigori (濁り) | 12% – 16% |
| Junmai (純米) | 15% – 16% |
| Honjozo (本醸造) | 15% – 16% |
| Ginjo (吟醸) và Junmai Ginjo | 15% – 16% |
| Daiginjo (大吟醸) và Junmai Daiginjo | 15% – 16% |
| Futsushu (普通種) | 13% – 16% |
| Shiboritate (しぼりたて) | 16% – 17% |
| Nama-zake (生酒) | 14% – 16% |
| Jizake (地酒) | 12% – 16% |
| Koshu (古酒) | 16% – 17% |
Các loại rượu Sake của Nhật không chỉ đơn thuần là thức uống truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa, gắn liền với lịch sử lâu đời của xứ sở hoa anh đào. Mỗi loại Sake đều mang trong mình câu chuyện riêng, phản ánh sự tinh tế và tâm huyết của người làm rượu.
Cố vấn kiêm nhà biên tập sản xuất nội dung tại Wine VN. Với hơn 9 năm kinh nghiệm kinh doanh rượu vang và rượu mạnh, tôi đã nghiên cứu và thử nhiều loại rượu hàng đầu thế giới như vang Ý, Champagne, Whisky, Chivas, Vodka,…Bằng kiến thức và hiểu biết của mình, tôi muốn truyền cảm hứng cho những ai yêu thích rượu thông qua các chia trẻ trên website.
